“Ik ben geen bespreekgeval meer!”, zo meldt Bas triomfantelijk, de eerste keer dat we elkaar zien na de zomervakantie. ”En mijn vakantie was veel te kort.”
- 18 september 2025
Bas (13 jaar, vwo 2) begint enthousiast te vertellen over de waterglijbanen op de camping en ik hoor alle details over de lengte en snelheid van de diverse banen in het zwembad. Vorig schooljaar was dit visioen voor hem motiverend om de eindsprint richting toetsweek nog net op tijd in te zetten. Met hangen en wurgen. Blijkbaar met succes, want hij heeft de officiële overgangsnormen gehaald. Vijf vette onvoldoendes zijn in een paar weken weggewerkt naar een enkel vijfje.
Het blije gevoel verdween en de buikpijn kwam op toen het einde van de vakantie naderde. Die was op zijn ergst op de avond voor de eerste schooldag. Hoewel er “slechts” een sportactiviteit en kennismaking op het programma stond, fietste Bas met een zwaar gevoel naar school. “Minstens zo zwaar als mijn boekentas”, zegt hij met een scheve grijns.
Het idee dat school weer gaat starten drukt bij voorbaat al de stemming. Ouders vertellen het me ook regelmatig: in de vakantie hebben zij hun oude kind weer terug, die onbezorgd en ontspannen de zomerdagen doorbrengt. Met eindelijk weer eens goed slapen, en met minder chagrijn op de kamer. Naarmate de start van het nieuwe schooljaar nadert slaat de stemming langzaam om. Lontjes worden korter, de blik meer naar binnen dan naar buiten gericht. Het wordt weer een ander kind.
Bas boft. Hij vertelt dat hij na de introductiedag helemaal geen buikpijn meer heeft gehad, want “mijn mentor is zo tof. Best raar om te zeggen, toch? Maar hij is echt chill. We hebben op de eerste dag gewoon wat gekletst aan de rand van het sportveld, en ik weet zeker dat hij een goeie mentor is. De vorige deed ook wel haar best, maar zij begreep mij niet goed. Of ik begreep haar niet. Dat kan ook.”
Sommige mentoren kunnen schijnbaar achteloos de klik maken met hun leerlingen. In termen van de presentiebenadering van Andries Baart heet deze vaardigheid ‘verdunde ernst’. Presentator en banketbakker Siemon de Jong van het jeugdprogramma Taarten van Abel beheerste deze vaardigheid als geen ander. Tijdens het taarten bakken persoonlijke en openhartige gesprekken voeren met kinderen. Er hoeft niks gefixt. “Slechts” een goed luisterend oor, de uitnodiging om je verhaal te doen. En passant.
Hoe fijn is het wanneer je als jongere een klik hebt met je mentor. Dat voelt zo’n stuk lichter. Met Bas en alle andere leerlingen start ik het nieuwe schooljaar met een verkennend gesprek: Hoe kun jij er een mooi jaar van maken? Wat is voor jou belangrijk op school en daarbuiten? Wanneer merk je dat bij jou de stemming omslaat? Waar heb je wel en geen invloed op? Met elke jongere is het een persoonlijke zoektocht om uit te vinden wat wel en (nog) niet werkt. De taarten denk ik er maar bij. Geen dag is hetzelfde in mijn werk. Ik fiets van school naar school met een zware fietstas en een licht gevoel.
